محمد باقر النجفي
80
مدينه شناسى ( ط مشعر ) ( فارسى )
يا بني عَديّ ، كيف رجعتم لا في العير و لا في النفير ؟ قالوا : أنت أرسلت إلى قريش أن ترجع ، فرجع مَن رجع و مضى ! فلم يشهدها أحدٌ مِن بنيعَديّ . و يقال إنّه لاقاهم بمَرّ الظَّهران ، فقال تلك المقالة لهم . . . قال محمد بن عمر الواقدى : رجعت زُهرَة من الجُحفة ، و أمّا بنو عَديّ فرجعوا من الطريق و يقال من مرَّ الظّهران » . « 1 » « از ابوبكر بن عمر بن عبدالرّحمن ابن عبداللَّه بن عمر بن الخطّاب ، برايم روايت كردند كه مىگفت : بنىعدىّ همراه قريش بيرون آمده بودند و چون به تنگهء لِفت رسيدند ، سحرگاه ، خود را به سوى دريا كشانده و به مكّه بازگشتند . ابوسفيان به آنها برخورد كرد و پرسيد : « تو كسى را پيش قريش فرستادى كه برگردند . گروهى برگشتند و گروهى رفتند ! » به هر حال هيچكس از بنى عدىّ هم در بدر حضور نداشت . واقدى گويد : بنىزهره از جحفه و بنىعدى از بين راه - و گفتهاند از مر الظهران - برگشتند . » دو سند 7 و 8 مىتواند ما را متقاعد كند كه قريش چون از توهّم دفاعى به خوى جنگ جويانه و متعصّبانه تغيير جهت داد ، در همان لحظات و از جانب همپيمانانشان مورد انتقاد قرار گرفت و چون نتوانستند آنها را به انصرافشان از عزم به تجاوز وادار كنند ، خود را از چنين معركهاى دور ساختند . طبيعى است كه اگر محمّد صلى الله عليه و آله و مسلمانان ، قصد حمله ، تهاجم و تجاوز داشتند و خروجشان از مدينه براى نبرد و جنگ با قريشيان بود ، قريشيان ، برنمىگشتند ؛ در مرحلهء نخست براى نجات كاروان و در مرحلهء دوم براى جلوگيرى از حملهء مسلمانان ، خود را مهيّا مىكردند ؛ ولى بازگشت آنها به خوبى نشان داد كه محمّد صلى الله عليه و آله عازم نبرد با قريش نبوده است . بازگشت بنوزهره و بنوعدىّ مُبيّن تلاشهاى بىنتيجهء بعضى از سران مهاجمان مكّى است كه در برابر آن مقاومت سختى شد و آن را ناموفّق نمود .
--> ( 1 ) . واقدى ، « مغازى » ، ج 1 ، ص 34